1. Frankofonia

Jak co roku, 20 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Frankofonii, który jest okazją do odkrywania kultury krajów francuskojęzycznych oraz języka francuskiego. Data ta odnosi się do powstania – 20 marca 1970 r. w Niamey (Niger) Agencji  Współpracy Kulturalnej i Technicznej (Agence de Cooperation Culturelle et Technique ACCT), która przekształciła się w 2005 r. w Międzynarodową Organizacją Frankofonii (Organisation Internationale de la Francophonie OIF). Jednym z inicjatorów  ACCT był prezydent Senegalu, polityk, wybitny publicysta i poeta Léopold Sédar Senghor (1906–2001). Był on pierwszym pisarzem pochodzenia afrykańskiego, który został wybrany na członka Akademii Francuskiej (w 1983 r.).

Słowo frankofonia ma dwa znaczenia. Pisana małą literą frankofonia oznacza wspólnotę ludzi i krajów posługujących się językiem francuskim. I właśnie w tym kontekście słowo to zostało użyte po raz pierwszy w 1880 r. przez  francuskiego geografa  Onésime’a Reclus. Natomiast Frankofonia pisana wielką literą  oznacza strukturę instytucjonalną łączącą kraje, w których używany jest język francuski.

Międzynarodowa Organizacja Frankofonii zrzesza 88 krajów: 54 członków, 7 stowarzyszonych i 27 obserwatorów. Polska ma status obserwatora od 1997 r. Organizacja ta prowadzi działania promujące język francuski, wspiera naukę, rozwój i kształcenie, podtrzymuje współpracę między państwami. Jej głównym celem jest budowanie solidarności w oparciu o zasady humanizmu i demokracji, w poszanowaniu praw człowieka i różnorodności kultur.

Obecnie językiem francuskim posługuje się  ok. 300 mln ludzi na świecie, na pięciu kontynentach. Francuski jest językiem urzędowym w 32 krajach. Najwięcej frankofonów mieszka na kontynencie afrykańskim. Francuski jest jednym z pięciu najczęściej używanych języków na świecie (pozostałe to chiński, angielski, hiszpański i arabski), trzecim językiem biznesu (po angielskim i chińskim), drugim (obok angielskiego) oficjalnym językiem Igrzysk Olimpijskich (do 1908 r. był jedynym), a także jednym z sześciu języków urzędowych Organizacji Narodów Zjednoczonych.

2. Dzień Frankofonii w Polsce

Międzynarodowy Dzień Frankofonii obchodzony jest  na całym świecie, a marzec uznaje się za Miesiąc Frankofonii.  Zazwyczaj organizowane są pokazy filmów, koncerty, wystawy, spotkania, degustacje, konkursy. W tym roku z powodu pandemii wszystkie wydarzenia odbędą się online. Będziemy mogli wziąć udział w obchodach tego święta dzięki Instytutowi Francuskiemu, który jako główny ambasador Frankofonii w Polsce przygotował bardzo ciekawy i bogaty program kulturalny, we współpracy  z ambasadami krajów frankofońskich. Będą to m.in.

Pokazy filmów: 

• Festiwal Filmów Frankofońskich w Ninatece 19–26 marca
• IF cinéma à la carte – wydanie specjalne: Frankofonia 10 marca – 10 kwietnia
• Koncert francuskiego piosenkarza Antoine’a Villoutreix 28 marca – link do strony
• Spotkania literackie z udziałem pisarzy frankofońskich. 

Szczegółowy program Festiwalu Frankofonii – link do strony.

3. Dzień Frankofonii w Zespole Szkół Plastycznych

Ze względu na sytuację pandemiczną w bieżącym roku korytarz szkolny nie będzie rozbrzmiewał piosenką francuską, nie zobaczycie też prezentacji emblematycznych zabytków Francji w hallu szkoły. Proponujemy Wam w zamian prezentację power point pt. Culture française après la guerre – link do pliku .ppsx 4,72 MB.

Autorka prezentacji Irmina Tomankiewicz-Kozaczyńska przy wyborze takiego właśnie tematu kierowała się dwoma kryteriami. Po pierwsze oryginalnym wkładem powojennej kultury francuskiej w kulturę światową przed erą globalizacji, po drugie chęcią przybliżenia tego tematu Wam, uczniom szkoły artystycznej, tematu tak istotnego dla przyszłych twórców kultury.

Wymogi formy zdalnej narzuciły zastąpienie ustnego komentarza krótkim, pisemnym wprowadzeniem po każdym slajdzie. Wprowadzenie to nie wyczerpuje tego bardzo bogatego tematu i zachęcać ma do samodzielnego pogłębienia wiedzy o przedstawionych zjawiskach, w zależności od Waszych zainteresowań. Z pewnością chętnie Wam w tym pomogą nauczyciele języka polskiego, francuskiego czy fotografii i filmu.

Zachęcamy nie tylko uczniów, ale także nauczycieli do skorzystania z prezentacji, dostępnej na stronie szkoły podczas godzin wychowawczych, lekcji języka polskiego i francuskiego, czy też filmu. Mamy nadzieję, ze pomimo tej ułomnej formy wykluczającej spontaniczne reakcje i kontakt werbalny z nauczycielem omawiającym temat, prezentacja Wam się spodoba i przyczyni się do poszerzenia Waszych zainteresowań.

Irmina Tomankiewicz-Kozaczyńska,  Dorota Nowiszewska-Machoń

Biblioteka Zespołu Szkół Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida w Lublinie zaprasza na telewizyjne spektakle teatralne:

Melduję Tobie Polsko. Rotmistrz Pilecki, 1 marca, godz. 21.00, TVP 1. Monodram jest emocjonalną relacją żołnierza, która została oparta na faktach. Osobiste przeżycia świadka zagłady zostały przedstawione w formie zeznań.

Śmierć rotmistrza Pileckiego, 5 marca, godz. 20.15, TVP Historia„ Oświęcim to była igraszka” – powiedział rotmistrz Witold Pilecki; igraszka w porównaniu z komunistycznym polskim więzieniem.

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Zespół Szkół Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida w Lublinie i Poczta Polska wydali kartę pocztową w hołdzie dla bohaterów antykomunistycznego podziemia.

Dużo informacji na temat obchodów tego święta w 2021 roku można przeczytać na portalu IPN – link do strony.

W najbliższy poniedziałek, 1 marca, w całym kraju już po raz 11. będziemy mogli uczestniczyć w wydarzeniach upamiętniających bohaterstwo i losy Żołnierzy Polskiego Podziemia Niepodległościowego. Czytaj dalej na stronie MKiDN → 

Dnia 21 lutego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. W tym roku inaczej, niż to było zaplanowane. Nie mniej jednak cel obchodów jest ten sam. Chcemy podkreślić, jak ważne jest nasze dziedzictwo językowe, jego różnorodność i odmienność. W dobie globalizacji i homogenizacji kultury jest to szczególnie ważne. „Wraz ze śmiercią języka ginie nie tylko jedyna w swoim rodzaju uporządkowana struktura leksykalna i gramatyczna, ale także pewien sposób opisu świata, myślenia, podejścia do czasu i natury.”^[1] Dlatego właśnie starajmy się mówić poprawnie i respektujmy zasady poprawności językowej.

„Polska język, trudna język” nie tylko dla obcokrajowców, ale także dla samych Polaków. Jednym z wielu problematycznych wyrazów w użyciu jest czasownik „ubierać/ubrać”. Słownik języka polskiego proponuje dwa zastosowania. Pierwsze – włożyć na siebie ubranie, obuwie, nakrycie głowy; drugie – kupić sobie ubranie lub kazać je sobie uszyć; też nosić je w jakiś sposób. O ile z tym drugim znaczeniem nie ma większego problemu, bo podobno nawet sam „diabeł ubiera się u Prady”,a ludzie potrafią ubierać się szykownie, to z poprawnym użyciem pierwszego mamy często niemały problem. Spróbujmy więc wyłożyć rzecz w sposób jak najbardziej przystępny.

Najpowszechniejsze użycie czasownika „ubierać się” zazwyczaj odnosi się do czynności podstawowej, np. „Codziennie rano ubieram się.” Także w odniesieniu do innej osoby: „Ubierz się.” Można też ubrać kogoś. „Mama ubiera dziecko.”, „Dziecko ubiera lalkę.” Można też ubrać choinkę, stół lub ołtarz – w sensie udekorować. Gdybyśmy na tym poprzestali, byłoby idealnie. Niestety kusi nas często, żeby ubrać płaszcz, sweter, buty i tu właśnie zaczyna się problem, bo te formy są błędne. Można ubrać się w garnitur, ubrać się w sukienkę, ubrać się w kombinezon.

Lepiej może jednak „wkładać”, czyli umieszczać, wdziewać, zakładać coś (zwłaszcza ubranie) na kogoś, na siebie; ubrać się w coś lub ubrać kogoś w coś. Wyraz ten ma zbliżone znaczenie, ale to właśnie on tworzy konstrukcję „ktoś wkłada coś”. Zatem wkładamy płaszcz, wkładamy buty, wkładamy sweter czy koszulę. Wkładać można też kapelusz na głowę, zegarek na rękę, pierścionek na palec. „Ja nie mam co na siebie włożyć…” – śpiewała poprawnie Zula Pogorzelska w piosence Jerzego Petersburskiego. Dlatego właśnie forma włożyć jest lepsza niż ubrać.

Gdyby tego jednak było mało, kolejnym problematycznym czasownikiem jest „zakładać”, czyli umieścić (umieszczać) coś gdzieś, na czymś, nakładać coś. W praktyce zakładamy coś (sobie, komuś, czemuś) na coś. Zakładamy więc okulary na nos, łańcuszek/krawat na szyję, słuchawki/kolczyki na uszy, plecak na plecy itp. Ktoś może zapytać, a co z nakładaniem płaszcza czy swetra. Tu zdania językoznawców są podzielone (prof. Mirosław Bańko i prof. Jan Miodek) dopuszczają tę formę w znaczeniu włożyć lub ubrać się w… W Nowym słowniku poprawnej polszczyzny i Słowniku współczesnego języka polskiego ta forma też została uznana za poprawną.^[2] Dopóki jednak ta kwestia nie zostanie ostatecznie potwierdzona przez Radę Języka Polskiego, bezpieczniej będzie stosować formę wkładać płaszcz i wkładać sweter.

Na deser został nam jeszcze czasownik „nakładać” w znaczeniu umieścić (umieszczać) coś na sobie lub na kimś, na czymś, włożyć (wkładać) coś na siebie lub na kogoś, ubrać (ubierać się) w coś, kogoś, coś w coś. Nakładamy więc suknię, dziecku czapkę i rękawiczki, także śpioszki, koniowi chomąto itd.

Dla sprawdzenia nabytej wiedzy w praktyce warto rozwiązać powyższy krótki quiz wielokrotnego wyboru. Link do formularza pt. „Jak to powiedzieć?”

Powodzenia!

Jeśli język polski jest wam bliski, w najbliższym numerze Ramoty będzie można przeczytać o Szczebrzeszyńskim Festiwalu Języka Polskiego – W Szczebrzeszynie polszczyzna brzmi szczególnie przyjaźnie.

Autor: Agnieszka Aleksandrowicz

[1] https://www.ekokalendarz.pl/dzien-jezyka-ojczystego/
[2]https://fil.ug.edu.pl/wydzial/instytuty_i_katedry/instytut_filologii_polskiej/jezykoznawstwo_polonistyczne/porady_jezykowe/frazeologia?page=4

Ubieranie choinki, oczekiwanie na pierwszą gwiazdkę, wzajemne przebaczenie win podczas łamania się opłatkiem, przygotowanie 12 potraw wigilijnych czy pozostawienie wolnego miejsca przy stole – to tylko wybrane tradycje, które towarzyszą nam co roku podczas Świąt Bożego Narodzenia.  Czytaj dalej na stronie MKiDN →

Link do strony MEN lub kliknij w grafikę.
Program uroczystości 13.12.2020 w Lublinie

Jutro o godz. 12.00 zaśpiewajmy hymn,

włączając się do akcji „Niepodległa do hymnu!”

„Mazurek Dąbrowskiego”
Słowa: Józef Wybicki, 1797 rok

Oprac. Anna Giecko